Dowiedz się więcej o

PRZYSŁONIE

Czym jest przysłona?

Przysłona to element umieszczony w obiektywie, regulujący ilość światła wpadającego przez obiektyw na matrycę naszego aparatu. Im przysłona będzie szerzej otwarta, tym światła będzie wpadało więcej, a zdjęcie będzie jaśniejsze.

Wartość przysłony

Wartość przysłony określa rozmiar otworu względnego obiektywu. Podawana jest jako ułamek ogniskowej „f”. W uproszczeniu, zamiast np. pisać 1/2 f stosowany jest zapis f/2. Wartość f/1 oznacza, że średnica otworu względnego jest równa ogniskowej obiektywu.

Okiem eksperta

Warto zauważyć, że przysłona jest umieszczona w odpowiednim miejscu w obiektywie. Dzięki temu nie widzimy obrazu jej krawędzi na zdjęciu, a przymykanie przysłony obniża ilość światła padającego na matrycę światłoczułą tak samo w całej powierzchni tej ostatniej – mówimy jednorodnie.

Każdy obiektyw składa się jednak z soczewek, których powierzchnie mogą odbijać światło. W efekcie może się zdarzyć, że tak odbite światło po przejściu przez przysłonę utworzy jej obraz w postaci dobrze nam znanych plamek światła widocznych zwłaszcza w mocno słoneczne dni.

Głębia ostrości

Ale przysłona to nie tylko światło – decyduje także o tym jaka będzie głębia ostrości. Przy małej wartość przysłony (np. f/1.8) główny kadru punkt będzie ostry, a reszta rozmyta. Możemy to często dostrzec np. w portretach. Z kolei duże wartości przysłony (np. f/16) są częściej stosowane w fotografii architektury lub krajobrazów, gdzie fotograf chce, aby cały kadr był ostry, wyraźny. Czyli zwiększając otwór przysłony, powodujesz, że głębia ostrości maleje, a zmniejszając go, że będzie wzrastać.

Dyfrakcja

Warto też wiedzieć, że przymykanie przysłony w celu zwiększenia głębi ostrości niesie ze sobą pewne ograniczenia. Dotyczą one rozdzielczości rejestrowanego obrazu. Wraz ze zmniejszaniem otworu do głosu dochodzi niekorzystne w fotografii zjawisko dyfrakcji. Polega ono na uginaniu się światła na krawędziach listków przysłony. Im mniejszy otwór przysłony, tym silniejszy wpływ tego zjawiska. Skutkiem tego jest zmniejszenie rozdzielczości zdjęcia, a co za tym idzie, jego ostrości.

Dyfrakcja jest zjawiskiem optycznym wynikającym z falowej natury światła. W przypadku przysłony polega ona na tym, że fale świetlne przechodząc przez otwór przysłony ulegają ugięciu i nakładają się na siebie tworząc czasami zaskakujące wzory. Wzory te mogą powstawać w obszarach matrycy aparatu, które pozornie nie powinny być oświetlone.

Efekt ten możemy zaobserwować nawet okiem obserwując np. światło odległej lampy ulicznej przez firankę okienną. Dyfrakcję łatwo zaobserwować fotografując tę samą lampę i coraz bardziej zmniejszając wielkość przysłony. Ponieważ przysłona jest zbudowana z tzw. noży, których para jest zawsze równoległa względem siebie, to ta para noży jest źródłem dyfrakcji w wybranym kierunku. Dobrze to widać na widocznym zdjęciu, na którym dla coraz mniejszych średnic przysłony coraz lepiej widoczne są smugi światła odchodzące od lampy. Smug tych jest tyle ile noży w przysłonie.

Pojawienie się smug utrudnia nam ustalenie gdzie dokładnie znajduje się źródło światła np. lampa. Czyli spada rozdzielczość naszego obrazu. Ponieważ każdy punkt odbijający światło jest takim “mikro” źródłem światła łatwo możemy sobie wyobrazić, że jeśli każdy z nich zacznie “smużyć” w sposób wcześniej zilustrowany, wówczas nasze zdjęcie będzie coraz mocniej rozmazane. Czyli spadnie zdolność rozdzielcza naszego aparatu.

Konsultacja merytoryczna:
prof. UAM dr hab. Krzysztof Dobek